Căng thẳng Mỹ-Iran đẩy giá dầu leo thang, đe dọa an ninh năng lượng toàn cầu
Ngày 17 tháng 7 năm 2026 - Các cuộc đối đầu leo thang giữa Mỹ và Iran, các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng quan trọng và gần như sự ngừng trệ lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz đang thúc đẩy dự báo giá dầu sẽ tăng cao hơn.
Việc lực lượng Mỹ tấn công cơ sở hạ tầng dân sự ở Iran, Tehran đáp trả bằng việc tấn công nhà máy điện và khử mặn Kuwait, cùng với các cuộc tấn công liên tiếp vào tàu chở dầu ở eo biển Hormuz và khả năng mở rộng chiến tranh hàng hải ra eo biển Bab el-Mandeb - tất cả đều chỉ vào xu hướng giá dầu tiếp tục tăng trong thời gian tới. Với lưu lượng tàu qua Hormuz giảm gần về không, việc ICE Brent giao dịch quanh mức 86 đô la/thùng có vẻ hơi ngược直觉, đặc biệt khi cả Washington và Tehran dường như đã từ bỏ ngoại giao.
Tác động đến các nước nhập khẩu dầu lớn
Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, đã chứng kiến doanh số mua dầu thô giảm 41% so với cùng kỳ năm 2020 xuống còn 7,12 triệu th/ngày, mức thấp nhất kể từ tháng 10 năm 2016. Nguyên nhân là do chiến tranh Vùng Vịnh làm gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông và nhu cầu trong nước suy yếu.
Bộ Quốc phòng Mỹ đã chuyển hướng hai tàu thương mại kể từ khi tái áp đặt phong tỏa cảng biển Iran, hồi sinh chiến dịch thực thi đã quay trở lại 140 tàu và vô hiệu hóa 9 tàu khác giữa tháng 4 và tháng 6 nhưng không thể ngăn hoàn toàn việc Iran xuất khẩu dầu thô.
| Quốc gia | Tác động chính | Biện pháp ứng phó |
|---|---|---|
| Trung Quốc | Nhập khẩu dầu giảm 41% so với cùng kỳ | Giảm mua do nhu cầu nội yếu và nguồn cung gián đoạn |
| Ấn Độ | 2 công dân thiệt mạng trong các cuộc tấn công | Cấm triển khai thủy thủ qua eo biển Hormuz |
| Pakistan | Nguy cơ thiếu hụt khí đốt tự nhiên hóa lỏng | Chi trả giá cao 20,7 USD/MMBtu cho LNG khẩn cấp |
Ủy ban Năng lượng Quốc tế (IEA) đã cảnh báo rằng nền kinh tế toàn cầu có thể đối mặt với những khó khăn nghiêm trọng nếu eo biển Hormuz không được mở hoàn toàn trong vài tuần tới. Giám đốc IEA Fatih Birol cho biết dòng chảy bị gián đoạn của dầu, khí đốt và phân bón đang đe dọa nhất các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu như Pakistan hay Ấn Độ.
Khủng hoảng an ninh và năng lượng
Iraq đã tạm ngừng việc xuất khẩu dầu thô sau khi một máy bay không người lái bị nghi ngờ tiếp cận một tàu chở dầu tại Basra, mặc dù hoạt động sau đó đã được nối lại không có báo cáo về hư hại. Trong khi đó, mối đe dọa an ninh đã buộc mỏ khí Khor Mor ngừng hoạt động, cắt giảm 2,5 GW nguồn cung điện ở Kurdistan.
Nhóm tin tặc World Leaks đã công bố 19.000 tệp tin được cho là liên quan đến nhà máy Kudankulam, bao gồm kế hoạch cơ sở và thông tin nhà cung cấp, mặc dù nhà vận hành nhà máy khẳng định rò rỉ chỉ liên quan đến các dịch vụ thông thường chứ không phải hệ thống an ninh hoặc an toàn hạt nhân.
Thay đổi trong thương mại năng lượng
New Delhi đã gần như gấp đôi thuế xuất khẩu đối với diesel và nhiên liệu máy bay lên lần lượt 15,5 và 14,5 rupee/lít, nhằm bảo vệ nguồn cung trong nước ngay khi biên lợi nhuận mạnh mẽ đẩy các lô hàng từ nhà xuất nhiên liệu lớn của châu Á lên mức cao nhất kể từ tháng 9.
Tàu chở LNG đầu tiên của Mỹ đến một cảng Trung Quốc kể từ tháng 2 năm 2025 đã đến Hainan, nhưng trạng thái lưu kho của nó có nghĩa là nhiên liệu có thể được lưu giữ, giao dịch hoặc tái xuất mà không cần thông quan hải quan, vì thuế 15% của Bắc Kinh khiến nhập khẩu trực tiếp không kinh tế.
Nga, các công ty dầu hàng đầu đã tiếp cận các nhà lọc dầu Ấn Độ về xăng dầu sau các cuộc tấn công của Ukraine làm vô hiệu hóa một phần lớn công suất lọc trong nước, đảo ngược xu hướng thương mại năng lượng thông thường của hai quốc gia, khi tới 40% công suất của Nga có thể ngừng hoạt động vào tháng 7-8.
Tác động đến các ngành công nghiệp khác
Niken đã tăng lên mức cao nhất trong ba tuần trên 17.000 USD/tấn khi việc vận chuyển lưu huỳnh từ Vùng Vịnh bị gián đoạn đe dọa sản xuất Indonesia, nhà sản xuất Niken lớn nhất thế giới, với 75% lưu huỳnh của họ đến từ khu vực này và chi phí xử lý tăng 10.000 USD/tấn.
Công ty dầu lớn của Mỹ ConocoPhillips sẽ mua lại 42% cổ phần trong dự án miền Bắc Iraq của BP, hợp tác phát triển 4 mỏ sản xuất chứa hơn 3 tỷ thùng tài nguyên khi Baghdad tìm cách đối phó với sự thống trị ngày càng tăng của Trung Quốc bằng đầu tư Mỹ lớn hơn.
Tasmania's Liberty Bell Bay nhà luyện Mangan sẽ đóng cửa ngay lập tức sau khi người quản lý không tìm được người mua khả thi về mặt thương mại, mặc dù sự hỗ trợ của liên bang và tiểu bang bao gồm 10 triệu đô la cho tiền lương, gói khởi động lại trị giá 20 triệu đô la và nguồn cung điện giảm giá.
Các nghi phạm cướp biển Somalia đã lên boong và kiểm soát tàu chở hóa chất Asana ở vịnh Aden, đánh dấu sự trỗi dậy gần đây nhất trong các vụ cướp biển khu vực, khi Iran đã yêu cầu các chiến binh Houthi của Yemen sẵn sàng phong tỏa eo biển Bab el Mandeb nếu Mỹ tấn công Tehran lần nữa.
Kết luận
Căng thẳng địa chính trị leo thang giữa Mỹ và Iran đang tạo ra một cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng có, với những hậu quả sâu rộng đối với thị trường dầu mỏ, thương mại năng lượng và các ngành công nghiệp phụ thuộc. Việc gần như ngừng trệ lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz, cùng với các mối đe dọan mở rộng đến các tuyến đường biển khác, đang đặt ra câu hỏi lớn về an ninh năng lượng toàn cầu trong những tuần tới.
Trong bối cảnh này, các quốc gia và công ty đang phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn - từ việc trả giá cao hơn cho năng lượng, tìm nguồn cung thay thế, đến thực hiện các biện pháp kiểm soát xuất khẩu để bảo vệ nguồn cung trong nước. Tương lai của thị trường năng lượng toàn cầu phụ thuộc rất nhiều vào việc căng thẳng Mỹ-Ihan có được hạ nhiệt hay không.
