Tháo gỡ 4 điểm nghẽn cho doanh nghiệp hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số
Để đạt mục tiêu tăng trưởng bình quân 10% trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào mở rộng vốn đầu tư hay lao động giá rẻ mà phải tạo đột phá từ năng suất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Đây là nhận định được đưa ra tại hội thảo chuyên đề "Giải pháp nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam" diễn ra mới đây.
Bối cảnh kinh tế và mục tiêu đặt ra
Chính phủ đã đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 10%/năm trong giai đoạn 2026-2030, một mục tiêu đầy tham vọng nhưng cũng đầy thách thức. Theo các chuyên gia kinh tế, mô hình tăng trưởng dựa trên vốn đầu tư và lao động giá rẻ đang dần bộc lộ những hạn chế và không còn phù hợp trong bối cảnh mới.
Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương cho biết: "Chúng ta cần chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng rộng sang chiều sâu, tập trung vào nâng cao năng suất lao động và chất lượng tăng trưởng. Đây là con đường duy nhất để Việt Nam có thể cạnh tranh sòng phẳng với các nước trong khu vực và trên thế giới."
4 điểm nghẽn cốt lõi cần giải quyết
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, các doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung tháo gỡ 4 điểm nghẽn chính sau:
1. Năng suất lao động còn thấp
Năng suất lao động của Việt Nam hiện vẫn thuộc nhóm thấp nhất khu vực ASEAN, chỉ bằng khoảng 7,5% của Singapore, 14,6% của Malaysia và 34,6% của Thái Lan. Nguyên nhân chính là do trình độ công nghệ, kỹ năng người lao động và quản lý doanh nghiệp còn hạn chế.
Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, năng suất lao động Việt Nam năm 2022 ước đạt 4,85 USD/giờ, thấp hơn nhiều so với mức trung bình của khu vực ASEAN (9,45 USD/giờ) và thế giới (48,3 USD/giờ).
2. Hạn chế về công nghệ và đổi mới sáng tạo
Doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn phụ thuộc nhiều vào công nghệ nhập khẩu và thiếu hụt năng lực nghiên cứu - phát triển. Chi phí cho R&D của Việt Nam chỉ chiếm khoảng 0,54% GDP, thấp hơn nhiều so với mức trung bình của thế giới (1,7%) và các nước phát triển (2,5-3%).
Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho rằng: "Thiếu công nghệ và đổi mới sáng tạo khiến doanh nghiệp Việt Nam không thể tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao, dẫn đến lợi nhuận thấp và khó cạnh tranh trên thị trường quốc tế."
3. Hệ sinh thái doanh nghiệp chưa hoàn thiện
Hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập, từ tiếp cận vốn, thông tin thị trường đến các dịch vụ hỗ trợ chuyên môn. Chỉ khoảng 20% doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, trong khi đó các dịch vụ tư vấn, đào tạo chất lượng cao vẫn còn thiếu và đắt đỏ.
Bà Nguyễn Thị Thu Phương, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam, cho biết: "Chúng ta cần xây dựng một hệ sinh thái doanh nghiệp toàn diện, nơi các doanh nghiệp có thể dễ dàng kết nối, chia sẻ nguồn lực và cùng phát triển."
4. Năng lực quản trị doanh nghiệp yếu
Nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân nhỏ và vừa, vẫn còn tồn tại tình trạng quản trị theo kiểu gia đình, thiếu chuyên nghiệp và thiếu minh bạch. Điều này dẫn đến hiệu quả hoạt động thấp và khó phát triển bền vững.
Theo khảo sát của Ngân hàng Thế giới, chỉ khoảng 30% doanh nghiệp Việt Nam có hệ thống quản trị hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Tỷ lệ này thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực như Malaysia (65%), Singapore (80%) và Thái Lan (70%).
Giải pháp đột phá cho từng điểm nghẽn
Để giải quyết 4 điểm nghẽn trên, các chuyên gia đã đưa ra nhóm giải pháp đồng bộ:
| Điểm nghẽn | Giải pháp đột phá |
|---|---|
| Năng suất lao động | - Đầu tư vào đào tạo kỹ năng chất lượng cao - Ứng dụng công nghệ số vào sản xuất - Cải thiện quản lý lao động và tổ chức sản xuất |
| Công nghệ và đổi mới sáng tạo | - Tăng cường đầu tư cho R&D - Thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp và viện nghiên cứu - Xây dựng chính sách khuyến khích chuyển giao công nghệ |
| Hệ sinh thái doanh nghiệp | - Hoàn thiện khung pháp lý hỗ trợ doanh nghiệp - Phát triển các quỹ đầu tư mạo hiểm - Xây dựng mạng lưới kết nối doanh nghiệp |
| Năng lực quản trị | - Đào tạo đội ngũ quản trị chuyên nghiệp - Áp dụng các chuẩn mực quản trị quốc tế - Tăng cường minh bạch trong quản trị doanh nghiệp |
Vai trò của Chính phủ và doanh nghiệp
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, sự phối hợp giữa Chính phủ và doanh nghiệp là yếu tố then chốt. Chính phủ cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, hoàn thiện thể chế và chính sách hỗ trợ, trong khi doanh nghiệp cần chủ động đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Huỳnh Thành Đạt nhấn mạnh: "Chúng ta cần xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia, nơi doanh nghiệp là trung tâm, khoa học và công nghệ là động lực, và chính sách là chất xúc tác. Chỉ có như vậy, doanh nghiệp Việt Nam mới có thể tạo ra bước đột phá về năng suất và cạnh tranh."
Triển vọng và kết luận
Mặc dù nhiều thách thức, các chuyên gia vẫn lạc quan về triển vọng tăng trưởng của Việt Nam nếu các điểm nghẽn được giải quyết hiệu quả. Với dân số trẻ, thị trường nội địa lớn và vị trí địa lý chiến lược, Việt Nam có nhiều lợi thế để tạo ra mô hình tăng trưởng bền vững và hiệu quả.
Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng: "Để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển đổi từ tư duy làm ăn nhỏ lẻ sang tư duy kinh tế số, từ sản xuất đơn thuần sang sáng tạo giá trị, từ cạnh tranh bằng giá rẻ sang cạnh tranh bằng chất lượng và thương hiệu."
Việc tháo gỡ 4 điểm nghẽn nêu trên không chỉ là yêu cầu cấp thiết để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng, mà còn là điều kiện tiên quyết để Việt Nam có thể phát triển bền vững, nâng cao vị thế trên trường quốc tế và cải thiện đời sống người dân.
#DoanhNghiệpViệtNam #TăngTrườngHaiConSố #NăngSuấtLaoĐộng #CôngNghệĐổiMới #QuảnTrịDoanhNghiệp
