TS Nguyễn Đức Kiên: Cần doanh nghiệp nhà nước đủ mạnh để mở đường cho các ngành năng lượng mới

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu, TS Nguyễn Đức Kiên đưa ra quan điểm cần những doanh nghiệp nhà nước đủ mạnh để dẫn dắt các lĩnh vực chiến lược như điện gió ngoài khơi, đồng thời đề lộ trình cổ phần hóa khi thị trường đã phát triển.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội và thách thức trong quá trình chuyển đổi năng lượng, đặc biệt là phát triển các nguồn năng lượng tái tạo. Trong bối cảnh đó, TS Nguyễn Đức Kiên, một chuyên gia kinh tế hàng đầu, đã đưa ra quan điểm về vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong việc dẫn dắt các ngành năng lượng mới.

Quan điểm của TS Nguyễn Đức Kiên về vai trò doanh nghiệp nhà nước

Theo TS Nguyễn Đức Kiên, ở giai đoạn hiện nay, Việt Nam vẫn cần những doanh nghiệp nhà nước đủ mạnh để đầu tư dẫn dắt các lĩnh vực chiến lược, đặc biệt là điện gió ngoài khơi. "Không phản đối sự tham gia của khu vực tư nhân, nhưng ở thời điểm này, chúng ta cần những doanh nghiệp nhà nước có tiềm lực tài chính và công nghệ để đi đầu", TS Kiên nhấn mạnh.

Ông cho rằng các doanh nghiệp nhà nước có lợi thế trong việc huy động nguồn lực lớn, tiếp cận công nghệ tiên tiến và có khả năng chịu rủi ro cao trong các dự án đầu tư quy mô lớn như điện gió ngoài khơi - lĩnh vực đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu khổng lồ và công nghệ phức tạp.

Lộ trình chuyển đổi sang doanh nghiệp cổ phần

TS Kiên cũng đề xuất lộ trình rõ ràng: "Khi thị trường phát triển, Nhà nước hoàn toàn có thể cổ phần hóa và huy động nguồn lực xã hội". Quan điểm này cho thấy một cách tiếp cận cân bằng giữa vai trò chủ đạo của doanh nghiệp nhà nước ở giai đoạn đầu và sự tham gia của khu vực tư nhân khi thị trường đã đủ trưởng thành.

Đây không phải là lần đầu tiên TS Kiên đề cập đến vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong các lĩnh vực chiến lược. Trước đây, ông đã nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của các tập đoàn kinh tế nhà nước trong việc xây dựng hạ tầng và dẫn dắt các ngành công nghiệp then chốt của đất nước.

Tình hình phát triển năng lượng tái tạo tại Việt Nam

Việt Nam có tiềm năng năng lượng tái tạo dồi dào, đặc biệt là năng lượng gió và mặt trời. Tuy nhiên, việc khai thác các nguồn năng lượng này, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, đang đối mặt với nhiều thách thức về vốn, công nghệ và chính sách.

Theo thống kê từ Bộ Công Thương, tổng công suất điện gió lắp đặt tại Việt Nam đến hết năm 2022 đạt khoảng 4.000 MW, trong đó điện gió trên bờ chiếm phần lớn. Điện gió ngoài khơi mới chỉ bắt đầu triển khai với một số dự án thí điểm.

Loại hình	Công suất lắp đặt (MW)	Tỷ lệ (%)	Thách thức chính
Điện gió trên bờ	3,950	98.8%	Quy hoạch hạn chế
Điện gió ngoài khơi	50	1.2%	Vốn đầu tư lớn
Điện mặt trời	16,500	-	Hạ tầng truyền tải

Vai trò của các doanh nghiệp nhà nước trong phát triển năng lượng

Các tập đoàn kinh tế nhà nước như Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PetroVietnam), Tập Điện lực Việt Nam (EVN) đã và đang đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lượng tái tạo. PetroVietnam, với tiềm lực tài chính và kinh nghiệm trong lĩnh vực năng lượng, đã triển khai nhiều dự án điện gió ngoài khơi.

Tuy nhiên, theo TS Kiên, các doanh nghiệp nhà nước cần được trao thêm quyền tự chủ trong quyết định đầu tư và quản lý để có thể linh hoạt phản ứng với thị trường và áp dụng công nghệ mới.

So sánh với các mô hình phát triển năng lượng ở các nước khác

Nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng các mô hình khác nhau để phát triển năng lượng tái tạo. Một số nước tập trung vào khu vực tư nhân, trong khi其他国家 vẫn duy trì vai trò chủ đạo của các doanh nghiệp nhà nước.

Quốc gia	Mô hình phát triển	Vai trò doanh nghiệp nhà nước	Bài học cho Việt Nam
Đan Mạch	Tập trung tư nhân	Hỗ trợ chính sách	Chính sách khuyến khích mạnh
Trung Quốc	Doanh nghiệp nhà nước dẫn dắt	Đầu tư quy mô lớn
Việt Nam	Chuyển đổi	Chủ đạo ở giai đoạn đầu	Cần lộ trình rõ ràng

TS Kiên cho rằng Việt Nam có thể học hỏi từ cả hai mô hình này, nhưng cần điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước. "Chúng ta không cần sao chép hoàn toàn, mà cần một mô hình phù hợp với bối cảnh Việt Nam", ông nói.

Triển vọng và khuyến nghị

Để phát triển hiệu quả các ngành năng lượng mới, TS Kiên đề xuất một số giải pháp chính:

• Tăng cường năng lực tài chính và công nghệ cho các doanh nghiệp nhà nước
• Xây dựng khung pháp lý rõ ràng cho điện gió ngoài khơi
• Thúc đẩy hợp tác quốc tế để chuyển giao công nghệ
• Xây dựng lộ trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước khi thị trường đã phát triển

Việt Nam đặt mục tiêu đạt 15-20% năng lượng tái tạo trong tổng sản lượng điện vào năm 2030 và tăng lên 30-35% vào năm 2050. Để đạt được mục tiêu tham vọng này, vai trò của các doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn đầu là hết sức quan trọng.

Quan điểm của TS Nguyễn Đức Kiên không chỉ phản ánh tầm nhìn chiến lược mà còn thể hiện sự cân bằng giữa vai trò nhà nước và thị trường trong quá trình phát triển các ngành công nghiệp then chốt của đất nước.