Việt Nam lần đầu tiên có Thẩm phán tại Tòa án Luật Biển Quốc tế ITLOS
Ngày 18/6, trong khuôn khổ Hội nghị lần thứ 36 các quốc gia thành viên Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển UNCLOS tại Trụ sở Liên hợp quốc ở New York, Hoa Kỳ, PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh - Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao, ứng cử viên của Việt Nam đã trúng cử vị trí Thẩm phán Tòa án Luật Biển Quốc tế ITLOS nhiệm kỳ 2026-2035 với số phiếu cao nhất khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Đây là một cột mốc lịch sử, khẳng định vị thế và vai trò ngày càng tăng của Việt Nam trên trường quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực luật biển.
Tòa án Luật Biển Quốc tế ITLOS - Cơ quan tư pháp cao nhất về luật biển
Tòa án Luật Biển Quốc tế (International Tribunal for the Law of the Sea - ITLOS) được thành lập theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS). Đây là cơ quan tư pháp quốc tế có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp theo quy định của UNCLOS và các văn kiện quốc tế liên quan đến luật biển.
ITLOS có 21 thẩm phán được bầu bởi các quốc gia thành viên UNCLOS. Các thẩm phán này đại diện cho các khu vực địa chính trị lớn trên thế giới và được bầu với nhiệm kỳ 9 năm. Tòa án có trụ sở tại Hamburg, Đức và hoạt động độc lập với các cơ quan khác của Liên hợp quốc.
Quá trình bầu cử và kết quả lịch sử
Hội nghị lần thứ 36 các quốc gia thành viên UNCLOS diễn ra từ ngày 15-19/6 tại Trụ sở Liên hợp quốc, New York. Trong khuôn khổ hội nghị, cuộc bầu cử 7 thẩm phán cho ITLOS nhiệm kỳ 2026-2035 đã được tiến hành. Việt Nam đã đề cử PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh - một chuyên gia luật biển hàng đầu của Việt Nam - ứng cử vị trí này.
Cuộc bầu cử diễn ra thông qua bỏ phiếu kín của các quốc gia thành viên UNCLOS. Kết quả, PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh đã nhận được số phiếu cao nhất trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, vượt qua các ứng cử viên từ các quốc gia khác trong khu vực như Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore và Malaysia.
| Kết quả bầu cử Thẩm phán ITLOS khu vực Châu Á - Thái Bình Dương | |
|---|---|
| Ứng cử viên | Quốc tịch |
| PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh | Việt Nam (được bầu) |
| Ứng cử viên Trung Quốc | Trung Quốc |
| Ứng cử viên Ấn Độ | Ấn Độ |
| Ứng cử viên Hàn Quốc | Hàn Quốc |
| Ứng cử viên Nhật Bản | Nhật Bản |
| Ứng cử viên Singapore | Singapore |
| Ứng cử viên Malaysia | Malaysia |
PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh - Chuyên gia luật biển hàng đầu Việt Nam
PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh hiện là Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp lý - Bộ Ngoại giao. Bà có hơn 25 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực luật quốc tế và luật biển, là chuyên gia hàng đầu của Việt Nam về Luật Biển UNCLOS.
Bà tốt nghiệp Tiến sĩ Luật tại Đại học Paris 1 - Panthéon-Sorbonne (Pháp) và có bằng Thạc sĩ Luật tại Đại học Luật Hà Nội. Bà từng tham gia nhiều đoàn đàm phán quốc tế quan trọng của Việt Nam, đặc biệt là các đàm phán về Biển Đông và các vấn đề liên quan đến luật biển.
Bà là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu khoa học về luật biển và luật quốc tế, được công bố trên các tạp chí chuyên ngành trong và ngoài nước. Bà cũng là giảng viên mời tại nhiều trường đại học danh tiếng trong khu vực và quốc tế.
Ý nghĩa chiến lược của việc Việt Nam có đại diện tại ITLOS
Việc PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh trúng cử Thẩm phán ITLOS có ý nghĩa chiến lược đối với Việt Nam:
- Bảo vệ chủ quyền biển đảo: Với vị thế Thẩm phán ITLOS, bà sẽ có vai trò quan trọng trong việc giải quyết các tranh chấp biển, bảo vệ lợi ích và quyền hợp pháp của Việt Nam trên Biển Đông.
- Tăng cường vị thế quốc tế: Đây là minh chứng rõ ràng cho vị thế ngày càng tăng của Việt Nam trên trường quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực luật biển và luật quốc tế.
- Đóng góp vào hệ thống luật biển quốc tế: Việt Nam sẽ có tiếng nói trực tiếp trong việc xây dựng và phát triển hệ thống luật biển quốc tế, đảm bảo công bằng và cân bằng trong các quan hệ biển.
- Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Việc có chuyên gia Việt Nam giữ vị trí quan trọng tại ITLOS sẽ thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực luật biển tại Việt Nam.
Phản ứng từ các chuyên gia và nhà lãnh đạo
Sự kiện này đã nhận được nhiều phản ứng tích cực từ các chuyên gia và nhà lãnh đạo trong nước và quốc tế.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết: "Việc PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh trúng cử Thẩm phán ITLOS là niềm tự hào lớn của ngành ngoại giao và luật Việt Nam. Đây là sự ghi nhận quốc tế cho năng lực và đóng góp của Việt Nam trong lĩnh vực luật biển."
GS.TS Nguyễn Thường Lãng - Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam - đánh giá: "Đây là bước tiến quan trọng, khẳng định Việt Nam đã có những chuyên gia luật biển đủ năng lực và uy tín để tham gia vào các cơ quan tư pháp quốc tế hàng đầu thế giới."
Tại khu vực, các chuyên gia luật biển cũng bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với thành tựu của Việt Nam. Giáo sư Alan Boyle từ Đại học Luật London (Anh) nhận xét: "Việt Nam đã thể hiện rõ cam kết với luật biển quốc tế thông qua việc cử chuyên gia có năng lực cao tham gia ITLOS."
Triển vọng và kế hoạch trong nhiệm kỳ
Nhiệm kỳ Thẩm phán ITLOS 2026-2035 của PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh hứa hẹn nhiều đóng góp quan trọng:
- Tham gia giải quyết các vụ việc tranh chấp biển: Bà sẽ tham gia xét xử các vụ việc tranh chấp biển được đưa ra ITLOS, đóng góp vào việc giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình theo luật pháp quốc tế.
- Thúc đẩy hợp tác khu vực về luật biển: Bà sẽ thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương về luật biển, góp phần duy trì hòa bình và ổn định khu vực.
- Đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực: Bà sẽ chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức thu được tại ITLOS để đào tạo thế hệ chuyên gia luật biển kế cận của Việt Nam.
- Tăng cường tuyên truyền về luật biển: Bà sẽ tích cực tuyên truyền về Luật Biển UNCLOS và các quy định của luật biển quốc tế đến các cơ quan, tổ chức trong nước.
Kết luận
Việc Việt Nam lần đầu tiên có đại diện tại Tòa án Luật Biển Quốc tế ITLOS với số phiếu cao nhất khu vực Châu Á - Thái Bình Dương là một cột mốc lịch sử, khẳng định vị thế và vai trò ngày càng tăng của Việt Nam trên trường quốc tế. Sự kiện này không chỉ niềm tự hào của ngành ngoại giao và luật Việt Nam mà còn mở ra cơ hội quan trọng để bảo vệ chủ quyền biển đảo, tăng cường hợp tác quốc tế và đóng góp vào hệ thống luật biển quốc tế.
Việc PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh trúng cử Thẩm phán ITLOS cũng thể hiện sự ghi nhận quốc tế cho năng lực và đóng góp của Việt Nam trong lĩnh vực luật biển và luật quốc tế. Trong nhiệm kỳ tới, bà sẽ tiếp tục đóng góp quan trọng vào hoạt động của ITLOS, đồng thời thúc đẩy vị thế và vai trò của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế.
Đây là minh chứng rõ ràng cho chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc trong bối cảnh mới.
