Thỏa thuận Mỹ - Iran: Cơ hội giảm thâm hụt thương mại cho Ấn Độ
Việc Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận sơ bộ và dự kiến giá dầu giảm do dòng dầu từ Trung Đông gia tăng được kỳ sẽ giúp thu hẹp thâm hụt thương mại của Ấn Độ. Tình trạng thâm hụt thương mại của Ấn Độ đã ở mức cao trong tháng 4 và tháng 5 do cú sốc giá thô, nhưng hiện đang có những dấu hiệu tích cực.
Tình hình thâm hụt thương mại hiện tại
Thâm hụt thương mại của Ấn Độ đã thu hẹp nhẹ xuống còn 28,21 tỷ USD vào tháng 5 so với 28,38 tỷ USD vào tháng 4, nhờ vào các sản phẩm dầu tinh chế cao hơn. Tuy nhiên, hóa đơn nhập khẩu dầu thô gần như gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái.
Theo một báo cáo của Dolat Capital được trích dẫn bởi hãng tin Ấn Độ ANI, nhập khẩu dầu mỏ của Ấn Độ đã tăng vọt lên 22,7 tỷ USD vào tháng trước, so với 14 tỷ USD vào cùng tháng năm 2025.
| Tháng | Thâm hụt thương mại (tỷ USD) | Nhập khẩu dầu mỏ (tỷ USD) |
|---|---|---|
| Tháng 4/2026 | 28,38 | - |
| Tháng 5/2026 | 28,21 | 22,7 |
| Tháng 5/2025 | - | 14,0 |
Tác động tiềm năng từ thỏa thuận Mỹ - Iran
Về phía trước, việc mở lại Eo biển Hormuz và giá dầu mềm hơn sẽ có lợi cho cán cân thương mại của Ấn Độ bằng cách cắt giảm hóa đơn nhập khẩu dầu thô.
"Giá dầu thô mềm hơn cùng với căng thẳng địa chính trị ở Tây Á giảm bớt có thể làm giảm hóa đơn nhập khẩu dầu và giúp thu hẹp thâm hụt thương mại", các nhà phân tích của Dolat Capital đã viết trong báo cáo.
Ý kiến từ giới chức Ấn Độ
"Nhờ thỏa thuận này, nhiều vấn đề của chúng tôi sẽ được giải quyết", Thư thương mại Ấn Độ Rajesh Agrawal nói tuần này, theo Bloomberg.
Theo Ajay Srivastava, người sáng lập Global Trade Research Initiative (GTRI), "Thỏa thuận này mang lại sự relief kinh tế tức thời vì xung đột đã phơi bày sự phụ thuộc của Ấn Độ vào Trung Đông", chuyên gia này nói với Economic Times.
Chiến lược đa dạng hóa nhập khẩu của Ấn Độ
Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn thứ ba thế giới, hy vọng thỏa thuận sẽ được giữ vững và Eo biển Hormuz sẽ mở lại để giảm bớt áp lực gần đây lên nền kinh tế. Ấn Độ nhập khẩu hơn 85% lượng dầu tiêu thụ, với khoảng một nửa tổng nhập khẩu đến từ Trung Đông trước chiến tranh.
Qua cuộc khủng hoảng Trung Đông, Ấn Độ đã nỗ lực để kiểm soát tác động kinh tế và tài chính khi giá dầu cao tác động đến đồng tiền, tăng trưởng kinh tế và tài chính công của nước này.
Các nhà lọc dầu nhà nước và tư nhân của Ấn Độ đang tìm cách đa dạng hóa nhập khẩu, bao gồm việc nhập khẩu kỷ lục dầu Nga và chuyển sang Venezuela và Brazil để bổ sung dầu thô, bù đắp nguồn cung Trung Đông bị mất.
| Đối tác nhập khẩu dầu | Xu hướng hiện tại | Tầm quan trọng chiến lược |
|---|---|---|
| Giảm | Truyền thống, chiếm ~50% | |
| Nga | Tăng mạnh | Đa dạng hóa, giá tốt |
| Venezuela, Brazil | Tăng | Bổ sung, giảm phụ thuộc |
Tác động kinh tế rộng lớn hơn
Sự ổn định giá dầu sẽ có tác động sâu rộng đến nền kinh tế Ấn Độ. Giá dầu thấp hơn không chỉ giúp giảm thâm hụt thương mại mà còn kiểm soát lạm phát, tăng sức mua của người tiêu dùng và giảm áp lực lên đồng rupee.
Bên cạnh đó, việc giảm phụ thuộc vào dầu Trung Đông cũng giúp Ấn Độ củng cố an ninh năng lượng dài hạn, giảm thiểu rủi ro địa chính trị trong tương lai.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng lợi ích từ thỏa thuận Mỹ - Iran phụ thuộc vào tính bền vững của thỏa thuận và khả năng duy trì sự ổn định khu vực. Bất kỳ biến động địa chính trị nào cũng có thể làm đảo lộn lại kế hoạch đa dạng hóa của Ấn Độ.
Tương lai của chiến lược năng lượng Ấn Độ
Dù có những tín hiệu tích cực từ thỏa thuận Mỹ - Iran, Ấn Độ có thể tiếp tục theo đuổi chiến lược đa dạng hóa nhập khẩu dầu như một biện pháp phòng ngừa dài hạn. Điều này bao gồm:
- Tăng cường hợp tác với các nhà cung cấp ngoài Trung Đông
- Đầu tư vào năng lượng tái tạo để giảm phụ thuộc vào dầu mỏ
- Phát triển công nghệ lọc dầu trong nước để tối ưu hóa sử dụng nguồn cung
- Xây dựng các tuyến đường vận chuyển an toàn và hiệu quả
Cuối cùng, thỏa thuận Mỹ - Iran có thể đánh dấu bước ngoặt quan trọng cho Ấn Độ trong việc quản lý thâm hụt thương mại và củng cố vị thế năng lượng của quốc gia này trên trường quốc tế.
