Xuất Khẩu Dầu Thô Iran Sang Trung Quốc Lao Dốc 90% – Tín Hiệu Khủng Hoảng Năng Lượng Hay Bước Ngoặt Địa Chính Trị?
Iran và Trung Quốc đang ở giữa một biến động lớn trong ngành công nghiệp dầu khí. Xuất khẩu dầu thô của Iran sang Trung Quốc đã giảm mạnh từ 1,8 triệu thùng mỗi ngày xuống chỉ còn 160.000 thùng mỗi ngày trong chưa đầy ba tháng. Liệu đây có phải là cú sốc lớn nhất đối với ngành dầu khí Iran kể từ khi các lệnh trừng phạt của Mỹ được áp dụng, hay chỉ là khoảng lặng trước một đợt tăng giá dầu toàn cầu mới?
Ngày 13/06/2026, thị trường năng lượng quốc tế ghi nhận một diễn biến gây chấn động khi lượng dầu thô Iran xuất khẩu sang Trung Quốc giảm mạnh tới khoảng 90% so với đầu năm.
Diễn biến xuất khẩu dầu Iran sang Trung Quốc
| Thời điểm | Sản lượng |
|---|---|
| Tháng 02/2026 | 1,8 triệu thùng/ngày |
| Tháng 05/2026 | 160.000 thùng/ngày |
Đây là mức sụt giảm rất hiếm gặp đối với tuyến xuất khẩu được xem là huyết mạch của ngành dầu khí Iran.
Nguyên nhân dẫn đến sự giảm sút
Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố cùng lúc:
- Nhu cầu tiêu thụ yếu tại Trung Quốc: Các nhà máy lọc dầu tư nhân tại tỉnh Sơn Đông, vốn là khách hàng lớn nhất của dầu Iran, đã giảm công suất hoạt động khi biên lợi nhuận lọc dầu rơi xuống mức âm. Khi mỗi thùng dầu chế biến càng nhiều, càng có nguy cơ lỗ, các doanh nghiệp buộc phải cắt giảm nhập khẩu nguyên liệu.
- Áp lực từ các lệnh trừng phạt quốc tế: Washington tiếp tục tăng cường giám sát hoạt động vận chuyển dầu của Iran thông qua các biện pháp theo dõi tàu biển, kiểm soát tài chính và trừng phạt các đơn vị trung gian. Điều này khiến chi phí vận chuyển và giao dịch tăng cao, làm giảm sức cạnh tranh của dầu Iran trên thị trường châu Á.
Tín hiệu từ thị trường
Mặc dù các nhà xuất khẩu Iran đã liên tục giảm giá bán để giữ khách hàng, nhưng mức giảm giá vẫn chưa đủ sức kéo nhu cầu quay trở lại trong bối cảnh thị trường đang dư cung và hoạt động lọc dầu suy yếu. Một tín hiệu đáng chú ý khác là theo dữ liệu từ Vortexa, trong tháng 06/2026 không ghi nhận lô dầu Iran nào đi qua Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu.
Những con số đáng chú ý
| Chỉ tiêu | Giá trị |
|---|---|
| Xuất khẩu dầu Iran sang Trung Quốc tháng 02 | 1,8 triệu thùng/ngày |
| Xuất khẩu tháng 05 | 160.000 thùng/ngày |
| Mức giảm | 90% |
| Dầu lưu trữ ngoài khơi Trung Quốc và Malacca | 57 triệu thùng |
| Mức giảm tồn kho từ giữa tháng 04 | 55% |
Khoảng 57 triệu thùng dầu vẫn đang nằm trên các tàu chở dầu ngoài khơi Trung Quốc và khu vực Eo biển Malacca. Dù lượng tồn kho nổi này đã giảm khoảng 55% so với giữa tháng 04/2026 nhưng vẫn phản ánh nhu cầu tiêu thụ chưa thực sự phục hồi.
Tác động đối với Iran
Iran phụ thuộc rất lớn vào nguồn thu từ dầu mỏ để duy trì ngân sách nhà nước và nguồn ngoại tệ. Khi thị trường Trung Quốc giảm mua, Tehran sẽ phải tìm kiếm khách hàng thay thế hoặc tiếp tục giảm giá bán để duy trì dòng tiền. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu ngân sách, đầu tư năng lượng và các dự án phát triển kinh tế trong thời gian tới.
Tác động đối với thị trường dầu thế giới
Nếu xuất khẩu Iran tiếp tục suy giảm trong khi khu vực Trung Đông xuất hiện thêm bất ổn địa chính trị, nguồn cung toàn cầu có thể bị thắt chặt nhanh chóng. Ngược lại, nếu nhu cầu Trung Quốc tiếp tục yếu, áp lực giảm giá dầu vẫn sẽ duy trì bất chấp các rủi ro địa chính trị.
Thị trường hiện đang đứng giữa hai lực kéo trái chiều: một bên là nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông, và bên kia là nhu cầu tiêu thụ năng lượng chưa phục hồi như kỳ vọng từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Sự sụt giảm 90% xuất khẩu dầu Iran sang Trung Quốc vì thế không chỉ là câu chuyện của riêng Tehran mà còn là chỉ báo quan trọng cho xu hướng năng lượng toàn cầu trong nửa cuối năm 2026.
