Mỹ Bùng Nổ LNG Vì Chiến Tranh Iran Nhưng Trung Quốc Đang Chuẩn Bị Cho Một Cuộc Chơi Lớn Hơn

Thay đổi cán cân quyền lực năng lượng toàn cầu đang diễn ra trong im lặng

Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung leo thang và nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz, thế giới chứng kiến một cuộc tái cấu trúc thị trường năng lượng chưa từng có. Nếu Trung Quốc gần như không còn phụ thuộc vào các cú sốc năng lượng toàn cầu trong khi Mỹ vẫn phải dựa vào xuất khẩu LNG, liệu cán cân quyền lực năng lượng thế giới có đảo chiều trong thập kỷ tới?

Cuộc chiến Iran và tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz đang tạo ra một trong những đợt tái cấu trúc thị trường năng lượng lớn nhất kể từ khủng hoảng Nga - Ukraine. Trong khi Mỹ đang hưởng lợi từ làn sóng xuất khẩu LNG bùng nổ, Trung Quốc lại âm thầm xây dựng một lợi thế có thể kéo dài hàng thập kỷ.

Điều đáng chú ý là cuộc đua này không còn đơn thuần là bán được nhiều khí đốt hơn. Đây là cuộc chiến về khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Giá năng lượng toàn cầu vẫn ở vùng nhạy cảm

Thị trường năng lượng toàn cầu đang trong trạng thái bất ổn do căng thẳng địa chính trị leo thang. Dưới đây là bảng giá các mặt hàng năng lượng chủ chốt:

Hàng hóa	Giá hiện tại
WTI Crude	~2.272.000 VNĐ/thùng
Brent Crude	~2.370.000 VNĐ/thùng
Murban Crude	~2.342.000 VNĐ/thùng
Natural Gas	~85.500 VNĐ/MMBtu

Quy đổi tham khảo theo tỷ giá khoảng 26.000 VNĐ/USD.

Tạo hình minh họa giá dầu

WTI     ████████████████████
Brent   █████████████████████
Murban  ████████████████████▉
Gas     █

Hormuz trở thành "điểm nghẽn vàng" cho Mỹ

Khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu đi qua khu vực Hormuz. Khi chiến sự làm gián đoạn hoạt động vận chuyển, các nước châu Á và châu Âu lập tức phải tìm nguồn thay thế.

Người hưởng lợi lớn nhất chính là Mỹ. Theo các báo cáo thị trường năng lượng quốc tế, lượng LNG Mỹ xuất sang châu Á tăng mạnh trong tháng 4. Hàng loạt hợp đồng dài hạn được ký kết. Các dự án hóa lỏng LNG mới được phê duyệt nhanh hơn.

Khoảng 100 tỷ USD vốn tư nhân đang đổ vào các nhà máy LNG, kho chứa và cảng xuất khẩu. Quy mô LNG Mỹ đang tăng cực nhanh như bảng dưới đây:

Chỉ tiêu	Hiện tại	5 năm tới
Công suất LNG xuất khẩu	~150 MTPA	~220 MTPA
Đầu tư mới	-	~2.600.000 tỷ VNĐ
Tỷ trọng LNG xuất sang châu Á	~25%	Tiếp tục tăng

Nếu đạt mục tiêu 220 MTPA, Mỹ sẽ củng cố vị trí nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, vượt xa nhiều đối thủ truyền thống.

Nhưng Trung Quốc lại đang chơi một ván cờ khác

Trong khi Washington tận dụng cơ hội ngắn hạn, Bắc Kinh tập trung vào năng lực chống chịu dài hạn. Suốt hơn 20 năm qua, Trung Quốc đầu tư mạnh vào:

• Khai thác dầu khí nội địa
• Điện hạt nhân
• Điện gió ngoài khơi
• Điện mặt trời quy mô lớn
• Hệ thống lưu trữ năng lượng
• Kho dự trữ dầu chiến lược
• Hạ tầng truyền tải siêu cao áp

Kết quả là nền kinh tế Trung Quốc ít bị tổn thương hơn trước các cú sốc nguồn cung.

So sánh chiến lược Mỹ và Trung Quốc:

Tiêu chí	Mỹ	Trung Quốc
Trọng tâm hiện nay	Xuất khẩu LNG	Tự chủ năng lượng
Lợi thế	Nguồn khí đốt khổng lồ	Hạ tầng tích hợp
Mục tiêu	Bán LNG toàn cầu	Giảm phụ thuộc nhập khẩu
Rủi ro	Phụ thuộc nhu cầu thế giới	Chi phí đầu tư rất lớn
Tầm nhìn	5-10 năm	20-30 năm

Đây là khác biệt mang tính chiến lược. Mỹ kiếm tiền từ năng lượng. Trung Quốc xây dựng khả năng miễn nhiễm với khủng hoảng năng lượng.

Điều khiến Washington phải lo lắng

Mọi quốc gia hiện nay đều nhận ra một bài học. Không ai muốn nền kinh tế của mình bị tê liệt chỉ vì một eo biển bị phong tỏa.

Sau cú sốc Hormuz, hàng loạt nước đang đẩy mạnh:

• Kho dự trữ năng lượng chiến lược
• Đa dạng hóa nguồn LNG
• Điện hạt nhân
• Hydrogen
• Năng lượng tái tạo
• Điện khí nội địa

Điều này đồng nghĩa nhu cầu LNG có thể tiếp tục tăng trong nhiều năm nhưng sẽ không tăng mãi mãi.

Đối thủ lớn nhất của LNG Mỹ không phải Nga

Nhiều người nghĩ Nga là đối thủ chính của Mỹ. Thực tế dài hạn có thể khác.

Đối thủ đáng gờm nhất lại là quá trình tự chủ năng lượng của chính các khách hàng LNG. Khi Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Việt Nam hay châu Âu xây dựng đủ kho dự trữ và nguồn điện nội địa, họ sẽ giảm dần sự phụ thuộc vào bất kỳ nhà cung cấp nào.

Đó là lý do Mỹ đang cố gắng biến các hợp đồng LNG thành quan hệ đối tác chiến lược lâu dài thay vì chỉ bán khí đốt.

Kịch bản giá dầu và khí đốt đáng chú ý

Giới phân tích đang theo dõi các kịch bản giá dầu Brent sau căng thẳng Iran:

Kịch bản	Phạm vi giá (USD)
Hormuz ổn định	80 - 100
Gián đoạn kéo dài	100 - 130
Khủng hoảng nghiêm trọng	130 - 160
Leo thang khu vực	Trên 160

Nếu Brent đạt 160 USD/thùng, giá tương đương khoảng 4.160.000 VNĐ/thùng theo tỷ giá hiện nay. Đây là lý do giới phân tích năng lượng toàn cầu đang theo dõi từng diễn biến tại Trung Đông từng ngày.

Kết luận

Chiến tranh Iran đang giúp Mỹ trở thành siêu cường LNG số một thế giới với tốc độ chưa từng có. Nhưng lợi thế đó được tạo ra bởi khủng hoảng.

Trong khi đó, Trung Quốc lại đang xây dựng một hệ thống năng lượng có khả năng chống chịu với khủng hoảng.

Cuộc chiến thật sự không phải ai bán được nhiều LNG hơn hôm nay. Cuộc chiến là ai khiến thế giới phụ thuộc vào mình trong 20 năm tới.

Và đó mới là cuộc đua hàng nghìn tỷ USD đang âm thầm diễn ra phía sau những con số giá dầu mỗi ngày.