Khủng hoảng dầu châu Á đang tiến sát "vùng đỏ" nguy hiểm nhất từ sau cú sốc năng lượng toàn cầu
Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang bước vào giai đoạn cực kỳ nhạy cảm khi lượng tồn kho thực tế có thể sử dụng được tại châu Á đang tụt xuống gần "mức vận hành tối thiểu". Đây là ngưỡng mà các hệ thống lọc dầu, đường ống và kho chứa chỉ còn đủ dầu để duy trì hoạt động cơ bản chứ không còn dư địa ứng phó cú sốc nguồn cung.
Jeff Currie từ Carlyle Group cảnh báo châu Á hiện là khu vực nguy hiểm nhất vì phụ thuộc quá lớn vào dầu Trung Đông. Khoảng 80% lượng dầu nhập khẩu của khu vực đi qua eo Hormuz — điểm nghẽn năng lượng chiến lược của thế giới.
Tình hình tồn kho dầu toàn cầu
Thị trường dầu đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng khi các chỉ số tồn kho liên tục giảm mạnh trong những tháng gần đây.
| Chỉ số | Giá trị |
|---|---|
| Nguồn cung dầu toàn cầu tháng 4 | 95,1 triệu thùng/ngày |
| Sụt giảm nguồn cung từ tháng 2 | 12,8 triệu thùng/ngày |
| Tồn kho giảm tháng 3 | 129 triệu thùng |
| Tồn kho giảm tháng 4 | 117 triệu thùng |
| Công suất lọc dầu quý II | 78,7 triệu thùng/ngày |
| Dầu vùng Vịnh sụt giảm | 14,4 triệu thùng/ngày |
Điều đáng sợ nằm ở chỗ phần lớn lượng dầu tồn kho hiện nay thực chất là "dầu chết" — tức lượng dầu bắt buộc phải nằm trong hệ thống để tránh hư hại kỹ thuật và đảm bảo an toàn vận hành. Phần dầu thực sự có thể tung ra thị trường đang thấp hơn rất nhiều so với thống kê công bố.
Châu Á đang phải "chạy đua sinh tồn"
Trước nguy cơ thiếu hụt năng lượng, các quốc gia châu Á đang phải tìm mọi cách để đảm bảo nguồn cung dầu mỏ:
- Ấn Độ đã phải giảm sản lượng lọc dầu gần 9% chỉ trong một tháng và chuyển hướng nhập dầu từ Mỹ Latinh, châu Phi để giảm phụ thuộc Trung Đông.
- Philippines lần đầu tiên từ năm 2022 nhận dầu từ kho dự trữ chiến lược Mỹ SPR nhằm tránh nguy cơ thiếu nhiên liệu diện rộng.
- Pakistan thậm chí chuẩn bị ép các nhà máy lọc dầu dự trữ đủ dầu cho 15 ngày và nhiên liệu thành phẩm cho 30 ngày nhằm ngăn nguy cơ gián đoạn xã hội.
Mức độ phụ thuộc vào eo Hormuz
| Quốc gia/Khu vực | Tỷ lệ phụ thuộc |
|---|---|
| Châu Á | Khoảng 80% |
| Pakistan | Gần 90% |
| Nhật Bản | Trên 85% |
| Châu Âu | Thấp hơn nhờ SPR Mỹ |
| Mỹ | Thấp hơn nhờ tự chủ shale oil |
Điều gì sẽ xảy ra nếu thị trường bước vào "vùng đỏ"
Nếu nguồn cung tiếp tục suy giảm đến tháng 7 hoặc tháng 8 như IEA cảnh báo, thế giới có thể chứng kiến:
- Giá dầu Brent vượt lại mốc 120 USD/thùng
- Giá điện và khí đốt tại châu Á tăng sốc
- Lạm phát quay trở lại mạnh mẽ
- Chi phí logistics và hàng không tăng vọt
- Nguy cơ suy thoái công nghiệp ở châu Âu và Đông Á
- Các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng như Việt Nam chịu áp lực cực lớn
Nhóm quốc gia bị ảnh hưởng nặng nhất
| Nhóm Rủi ro | Đặc điểm |
|---|---|
| Nhật Bản | Thiếu LNG và dầu nhập khẩu |
| Hàn Quốc | Công nghiệp hóa dầu chịu áp lực |
| Ấn Độ | Chi phí lọc dầu tăng mạnh |
| Pakistan | Nguy cơ thiếu nhiên liệu |
| Philippines | Phụ thuộc nhập khẩu gần như hoàn toàn |
Trong khi đó Mỹ lại đang ở vị thế tốt hơn nhờ sản lượng shale oil nội địa lớn. Điều này tạo ra khoảng cách cạnh tranh cực mạnh giữa kinh tế Mỹ và nhiều nền kinh tế châu Á.
Tác động đến giá xăng và đời sống
Nếu giá dầu neo cao kéo dài, người dân sẽ phải đối mặt với:
- Giá xăng có thể tăng mạnh trở lại
- Vé máy bay quốc tế tiếp tục leo thang
- Giá sản xuất công nghiệp tăng cao
- Giá hàng tiêu dùng nhập khẩu bị đẩy lên
- Giá điện tại nhiều nước châu Á tăng theo
Đặc biệt mùa hè luôn là giai đoạn tiêu thụ năng lượng lớn nhất năm. Chỉ cần nguồn cung Trung Đông gián đoạn thêm vài tuần, áp lực thiếu hụt sẽ bùng nổ cực nhanh.
Điều khiến thị trường lo lắng nhất hiện nay không còn là "giá dầu cao" nữa mà là nguy cơ "không còn đủ dầu để xoay vòng hệ thống".
